Kastelen in Japan

Misschien heb je wel eens een foto gezien van een van de witte samoerai kastelen uit Japan. Ze zijn door het hele land te vinden. De meeste originele exemplaren zijn 300 tot 500 jaar oud. Helaas hebben ze lang niet allemaal de tand des tijds doorstaan.

Van 1603 tot 1868 werd Japan bestuurd door samoerai tijdens de Edoperiode. Ieder stadje had in die tijd een eigen kasteel, wat diende als de woonplaats van de landheer maar ook als administratief kantoor van de lokale overheid. Een soort stadhuis dus. Het ontwerp en natuurlijk de afmeting vertelde iets over de heerser, hoewel die maar de helft van de tijd thuis was. Om te voorkomen dat landheren onderling de oorlog aangingen moesten ze de helft van hun tijd doorbrengen aan het hof van de shogun in de hoofdstad Edo (het tegenwoordige Tokyo).

Toen in 1868 de shogun de macht over Japan terug gaf aan de keizer werden de kastelen gezien als een pijnlijke herinnering aan het feodale systeem. Veel werden dan ook snel afgebroken. Pas zo’n 100 jaar later realiseerde men zich de culturele en historische waarde. In heel Japan werden in de jaren 1960 in rap tempo betonnen replica’s opgetrokken.

De meeste kastelen in Japan zijn dus niet de houten originelen, maar betonnen kopieën. Slechts 12 originele bouwwerken zijn de dans ontsprongen en zijn vandaag de dag nog in volle glorie te bewonderen. Van deze 12 is de hoofdtoren nog en volledig originele staat. De overige zijn echter ook best een bezoekje waard.

Sommige van de overige zijn in originele staat maar missen hun hoofdtoren, anderen zijn betonnen replica’s. In de betonnen replica’s zijn veelal musea gevestigd die wat vertellen over de geschiedenis van het kasteel en de samoerai gemeenschap in de regio.

Achtergrond kastelen in Japan

Tot 1603 was Japan een lappendeken van staatjes en heren die elkaar onderling bestookten. Er was eigenlijk altijd wel ergens een oorlog aan de gang over een stuk land, een handelsroute of simpelweg trots.

De constante rivaliteit tussen de regionale bestuurders deed pijn bij mensen zoals Oda Nobunaga en Toyotomi Hideyoshi. Zij droomden ervan om van Japan echt één land te maken en alle onderlinge oorlogen voorgoed uit te bannen. Het keizerlijke hof in Kyoto was dit niet gelukt dus moest er een volledige alternatieve bestuursstructuur op poten gezet worden. Zo begon in 1603 de Edoperiode, bestuurd vanuit de hoofdstad Edo door het shogunaat.

Het shogunaat had een uiterst effectief plan bedacht om de regionale heren in toom te houden. Iedere heer moest op zijn grondgebied een kasteel bouwen wat zou dienen als administratief hoofdkwartier. Dit nam een behoorlijke hap uit het vermogen van de heren, waardoor ze minder geld over hadden om oorlog met elkaar te voeren.

In een ingenieuze zet van het shogunaat werd het de heren verplicht een jaar in hun kasteel door te brengen, gevolgd door een jaar in de hoofdstad Edo. De familie van de heer woonde permanent in Edo, dus de heer zou het wel uit zijn hoofd laten om zich tegen het shogunaat te verzetten.

De 12 originele kastelen

Toen in 1868 de Edo-periode gevolgd werd door de Meiji-restauratie viel een groot aantal van de kastelen in Japan slachtoffer aan gedeeltelijke of totale vernietiging. Van slechts 12 kastelen is de donjon, de hoofdtoren die tevens diende als woongedeelte, blijven staan. Dit zijn die 12.

Onvolledig & replica’s

Behalve de 12 originele kastelen hierboven zijn er nog een aantal kastelen in Japan waarvan de hoofdtoren niet meer in originele staat is of er simpelweg niet meer staat. In dat laatste geval noemen we het een onvolledig kasteel, waarvan overigens de bijgebouwen soms wel nog in originele staat zijn. Bij replica’s is de hoofdtoren opnieuw opgebouwd, vaak als betonnen constructie.