Arbeidsvoorwaarden in Japan, wat je kunt verwachten

Kijkend naar de bezoekersstatistieken van deze site is het overduidelijk dat werken in Japan een populair onderwerp is. Logisch ook, want het is een fantastische kans op dit mysterieuze land te leren kennen. Maar wat kun je verwachten op het gebied van arbeidsvoorwaarden?

Vakantiedagen

Het wettelijke minimum aantal vakantiedagen in Nederland is vier keer het aantal uren dat je per week werkt. Daarmee heb je dus altijd recht op minimaal 4 weken vakantie per jaar. Maar Japan is geen Nederland. Het gaat er dus ook iets anders met vakantiedagen. Krijg je voor het eerst een contract is Japan dan is dat misschien even schrikken. Er zou namelijk zomaar eens in kunnen staan dat je recht hebt op meer dan 100 vakantiedagen per jaar!

Voor je nu meteen je koffer pakt en naar Japan reist vanwege de arbeidsvoorwaarden, lees nog even verder. Want wat blijkt, het gaat niet alleen om vakantiedagen. Ook de het aantal vrije dagen per week is vastgelegd. In Nederland is het logisch dat we 5 dagen werken en 2 dagen weekend hebben. In Japan moet het contractueel vastgelegd worden.

Als je de weekenden buiten beschouwing laat blijft er nog maar een handje vol vrije dagen over. Zo bevat het doorsnee contract van een leraar Engels naast de vastgelegde vrije dagen per week 12 vakantiedagen. Daarvan zijn vaak 7 dagen op vastgestelde data, hoofdzakelijke nationale feestdagen, en blijven er maar 5 vakantiedagen over die vrij op te nemen zijn.

Gelukkig zijn er een paar perioden van aaneengeschakelde nationale feestdagen waarop vrijwel iedereen vrij is en veel bedrijven dicht zijn. Zo is er Golden Week, een vrije week eind april en begin mei. Ook rond Nieuwjaar zijn de meeste bedrijven een week dicht. Verder zijn er nog een nationale feestdag of acht los verspreid over het jaar die vaak zorgen voor lange weekenden.

Loon

De meeste buitenlanders in Japan werken als leraar Engels. Af en toe kom je er eens één tegen die iets compleet anders doet, maar de norm is het onderwijs. De arbeidsvoorwaarden bij de onderwijsinstellingen verschillen niet zoveel van elkaar. Ook de lonen zijn redelijk gelijk.

Verwacht een loon tussen ¥ 250.000 en ¥ 300.000 per maand. Reken je dat om naar euro’s dan kom jij uit tussen € 1.396 en € 1.676 per maand. Dat klinkt wat aan de lage kant, maar je moet dit uiteraard plaatsen in het kader van kosten van levensonderhoud. In dat kader ligt het loon op ongeveer hetzelfde niveau als een startsalaris in Nederland.

Secundaire arbeidsvoorwaarden

Over het algemeen zal je in Japan werken op basis van een jaarcontract. Als er niets geks gebeurd op het gebied van de economie of jouw prestaties zullen de meeste instellingen je ieder jaar een nieuw jaarcontract aanbieden. Er zit geen limiet aan het aantal jaarcontracten dat je aangeboden mag krijgen en er bestaat in Japan geen wettelijke verplichting je een vast contract aan te beiden na een bepaalde tijd.

Ook de secundaire arbeidsvoorwaarden van de lerarencontracten verschillen niet zo heel veel per bedrijf. De meeste bedrijven bieden een variatie van het volgende aan:

• Bonus

  Na voltooiing van een jaarcontract keren veel bedrijven een bonus uit. Het bonusbedrag varieert per bedrijf en de voorwaarden voor uitkering worden vaak gekoppeld aan prestatie. Bonussen variëren van ¥ 50.000 tot ¥ 200.000, omgerekend € 279 tot € 1.117.

• Reiskosten

  De grotere onderwijsinstellingen keren reiskosten uit op basis van de kortste/goedkoopste route per openbaar vervoer. Bij de kleinere scholen wil dit nog wel eens wisselen.

• Ziektekostenverzekering

  Sommige bedrijven bieden een collectieve ziektekostenverzekering aan. De kosten hiervan zijn vaak ongeveer gelijk aan de kosten van de door de overheid aangeboden verzekering en worden van het salaris afgetrokken. Biedt je bedrijf dit niet aan, dan ben je verplicht via de overheid een verzekering af te sluiten. Onder de streep maakt het dus financieel weinig uit, maar je hebt niet de rompslomp van het zelf moeten regelen (in het Japans).

• Pensioen

  Dat wat geldt voor de ziektekostenverzekering geldt in grote lijnen ook voor pensioenopbouw. Het is een verplichting voor iedere inwoner van Japan en de kosten van een bedrijfspensioen of een pensioen via de overheid zijn vrijwel gelijk. Het enige voordeel ook hier is het papierwerk dat het je bespaart als het bedrijf het voor je regelt.

• Woning

  Veel grotere bedrijven bieden je een woning aan. De kosten hiervan worden, net als een bedrijfsverzekering en bedrijfspensioen, van je salaris afgetrokken. Het grote voordeel is dat je zelf niet op zoek hoeft naar een woning. Daar zitten behoorlijk wat haken en ogen aan, en als je op eigen naam een woning huurt is de kans groot dat de verhuurder 3 maanden huur van je verlangt als “key money”. Dat is een soort goodwill vergoeding aan de verhuurder en je koopt er zeg maar het recht mee om een woning te mogen huren. Als je werkgever voor huisvesting zorgt heb je daar geen last van en bespaar je jezelf al snel een maandsalaris.

Doorgroeien

Je jaarcontract wordt over het algemeen zonder problemen verlengt, maar veel verbetering in de arbeidsvoorwaarden zit er dan niet in. Sommige bedrijven hebben een contractuele loonsverhoging vastgelegd in tweede, derde en verdere contracten maar veel ook niet.

Grote onderwijsinstellingen bieden wel beperkt doorgroeimogelijkheden binnen het bedrijf. Zo kun je na een paar jaar lesgeven doorgroeien naar district supervisor geworden. Ook zitten er vaak een paar buitenlanders op de planning, de support afdeling en curriculum-ontwikkeling.

Bij contracten voor dit soort posities horen vaak iets gunstigere arbeidsvoorwaarden. Zo zal het loon iets hoger zijn en is de kans groter dat verzekering en pensioen door het bedrijf geregeld worden. Afhankelijk van de functie is er zelfs in uitzonderlijke gevallen een kans dat je een telefoon of een auto van de zaak krijgt.

Werkdruk

Als buitenlander bij een talenschool blijf je vrijwel altijd een tijdelijke werknemer. In Japan is traditioneel een contract voor het leven de norm. Je werkt van afstuderen tot pensioen bij hetzelfde bedrijf. Dat geeft je als werknemer behoorlijk wat zekerheid, maar het bedrijf verwacht wel van je dat je meer doet dan waar je voor betaald krijgt. Japanners draaien een ongelofelijk aantal overuren, 4 tot 6 uur per dag is niet ongewoon.

Als tijdelijke werknemer is die druk een stuk minder. Het bedrijf biedt je niet dezelfde arbeidsvoorwaarden en de zekerheid dat je volgend jaar nog werk hebt maar verwacht ook niet van je dat je iedere dag uren extra werkt. Werktijden staan dan ook meestal redelijk vast.