In Nederland, en waarschijnlijk de meeste andere westerse landen, zijn regels te herleiden naar principes. Dit houdt in dat er vaak een logische basis is voor de regels die zijn opgesteld. Een voorbeeld hiervan is de verkeerswetgeving, die is ontworpen om de veiligheid van alle weggebruikers te waarborgen. Deze principes zijn meestal goed te begrijpen voor de gemiddelde burger en kunnen worden teruggebracht tot een aantal duidelijke richtlijnen. Het vergt soms wel hogere logica, maar de gedachte achter de meeste regels is redelijk te doorgronden. Mensen zijn gewend om na te denken over de reden achter een regel en deze te volgen in overeenstemming met hun eigen morele en ethische overtuigingen.
In Japan is dat anders. Regels hier zijn regels omdat dat nou eenmaal zo is. Dit is niet alleen een cultureel fenomeen, maar ook geworteld in de geschiedenis en tradities van het land. Het is vaak volstrekt onduidelijk waarom regels zijn zoals ze zijn, en zelfs de gemiddelde Japanner kan dit niet uitleggen of doorgronden.
Wanneer je vraagt waarom iets zo is, krijg je vaak als antwoord dat het simpelweg de regel is. Dit gebrek aan uitleg kan verwarrend zijn voor buitenlanders die gewend zijn aan transparantie en logica in regels. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van bepaalde sociale etiquettes, zoals het niet wijzen naar mensen, wat een ongepaste actie wordt beschouwd, maar waarvan de oorsprong in traditionele waarden ligt die niet gemakkelijk te verwoorden zijn.
Dit geldt in de algemene omgang, binnen bedrijven maar vooral ook in de bureaucratie. Een leuk voorbeeld van de Japanse bureaucratie is dit verhaal van twee Oostenrijkse zusjes die in Japan studeren. Hun ervaring laat zien hoe ingewikkeld en tijdrovend interacties met de Japanse bureaucratie kunnen zijn, vaak zonder duidelijke reden of uitleg. Dit kan leiden tot frustratie, maar biedt ook een kans om de Japanse cultuur beter te begrijpen door de unieke manier van werken en communiceren.
Japanse regels
Japanse regels zijn niet te doorgronden. Het probleem ligt echter niet bij de Japanners maar bij de westerling die hoopt de Japanse cultuur te doorgronden. Deze westerse kijk kan leiden tot misverstanden en onjuiste interpretaties van sociale interacties. Bijvoorbeeld, wanneer een buitenlander niet begrijpt waarom het beleefd is om zich te verontschuldigen, zelfs wanneer er geen fout is gemaakt, kan dit leiden tot ongemakkelijke situaties. Het is cruciaal voor buitenlanders om zich bewust te zijn van deze culturele nuances en de waarde van respect en beleefdheid in de Japanse samenleving.
De verleiding om dat te doen is groot omdat de Japanse samenleving op het eerste gezicht best veel op een westerse samenleving lijkt. De verschillen zijn echter diepgaander en worden vaak pas zichtbaar naarmate je langer in Japan verblijft. Dit is vergelijkbaar met het bekijken van een schilderij van dichtbij versus op afstand; de details komen pas naar voren na een nadere beschouwing. De sociale normen en waarden zijn doordrenkt met een rijke geschiedenis die soms niet duidelijk is voor buitenstaanders. De nuances in communicatie, zoals indirectheid en het belang van non-verbale signalen, zijn voorbeelden van deze verschillen die essentieel zijn voor een goede interactie in Japan.
Het probleem ligt niet bij de Japanners maar bij de westerling die hoopt de Japanse cultuur te doorgronden. Het is essentieel om deze cultuur met een open geest te benaderen.
Als je had gehoopt hier te lezen over de logica van Japanse regels dan zal ik je helaas teleur moeten stellen. Een blog post over dat onderwerp zou onleesbaar lang worden. En hoewel sommige regels misschien onlogisch lijken, zijn er vaak achterliggende redenen die voortkomen uit eeuwenoude tradities en waarden. Bovendien zijn veel Japanse regels nou eenmaal zo omdat ze zo zijn. Dit kan soms frustrerend zijn voor buitenlanders, maar het is ook een kans om de waarde van traditie en continuïteit in de Japanse cultuur te waarderen.
De westerling die die fout maakt zit zelf met de gebakken peren, want het resultaat is frustratie en onbegrip. En dat is jammer. Japan heeft veel te bieden, maar om er zoveel mogelijk uit te halen zul je je westerse bril af moeten zetten als je echt wilt proberen het land en de mensen te begrijpen.
Als je had gehoopt hier te lezen over de logica van Japanse regels dan zal ik je helaas teleur moeten stellen. Een blog post over dat onderwerp zou onleesbaar lang worden. Bovendien zijn veel Japanse regels nou eenmaal zo omdat ze zo zijn.
Maar, ik zeg het nog maar een keer, als je je westerse referentiekader niet in je koffer stopt voor je reis naar Japan en gewoon aanneemt dat wat je ziet de norm is, dan komt dat je Japan ervaring zeker ten goede en sla je minder snel een flater. Door open te staan voor de unieke aspecten van de Japanse cultuur en deze te omarmen, kun je een rijkere en meer bevredigende ervaring opdoen tijdens je verblijf. Dit houdt in dat je ook bereid moet zijn om jezelf uit te dagen en soms buiten je comfortzone te treden, wat kan leiden tot onvergetelijke momenten van leren en groei.